Urzad Miejski Strzelno Wyszukiwane słowo:


Licznik odwiedzin
6129869
od 02 marca 2005



Aktualności » Gminne

Zmarł Honorowy Obywatel Miasta Strzelna prof. Andrzej Stelmachowski
Zmarł Honorowy Obywatel Miasta Strzelna

Prof. Andrzej Stelmachowski


    W poniedziałek wieczorem 6 kwietnia 2008 r. w wieku 84 lat zmarł były marszałek Senatu, były minister edukacji narodowej w rządzie Jana Olszewskiego, doradca prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego ds. Polonii, honorowy obywatel miasta Strzelna, Andrzej Stelmachowski.

2006 rok, Sala Lubrańskiego UAM: uroczystość odnowienia doktoratu prof. Andrzeja Stelmachowskiego. Fot. A. Szozda – NaszeMiasto.pl : Poznań.



    Prof. Andrzej Stelmachowski znajdował się w gronie wybitnych opozycjonistów, prawników, działaczy społecznych i politycznych. Był jednym z budowniczych niepodległej Polski i Senatu. Urodził się 28 stycznia 1925 r. w Poznaniu. W czasie II wojny światowej walczył w szeregach Armii Krajowej. 
    
Profesor był znawcą prawa cywilnego i rolnego. Studia prawnicze odbywał na Uniwersytecie Warszawskim (podziemnym w latach 1943-1944) oraz na Uniwersytecie Poznańskim w latach 1945-1947, gdzie doktoryzował się. W latach 1962-1969 wykładał na Uniwersytecie Wrocławskim. Poza tym pracował naukowo na uczelniach w Poznaniu, Warszawie i Białymstoku. Od 1969 r. był profesorem Uniwersytetu Warszawskiego.
Tytuł doktora honoris causa przyznały mu polskie i zagraniczne uniwersytety, m.in. Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Uniwersytet Wrocławski, Uniwersytet Paryski I i Uniwersytet w Ferrarze. Uroczystego odnowienia doktoratu prof. Andrzejowi Stelmachowskiemu dokonano w 2006 r. na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Był autorem około 160 publikacji książkowych, rozpraw i artykułów z zakresu prawa cywilnego i rolnego.
    
W sierpniu 1980 r. włączył się w nurt solidarnościowy. Pełnił funkcję doradcy Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego w Stoczni Gdańskiej. Był także członkiem Komitetu Obywatelskiego przy Lechu Wałęsie.
    
W okresie stanu wojennego był doradcą Tymczasowej Komisji Krajowej NZZ "Solidarność". Szczególnie zaangażował się w sprawę powołania kościelnej Fundacji na Rzecz Rolnictwa, w której pełnił funkcję przewodniczącego Komitetu Organizacyjnego Fundacji Rolniczej (1982-1985). Został także członkiem Kościelnego Komitetu Rolniczego oraz prezesem Warszawskiego Klubu Inteligencji Katolickiej (1987-1989). W 1988 roku był obserwatorem Stolicy Apostolskiej na 63. Konferencję Stowarzyszenia Prawa Międzynarodowego w Warszawie. W tym czasie utrzymywał kontakty ze strzelnianami, a szczególnie z miejscowym proboszczem ks. Alojzym Święciochowskim oraz ze Stanisławem Lewickim. 
    
W 1989 r. był jednym z inicjatorów Okrągłego Stołu ze strony "Solidarności" i uczestnikiem - jako współprzewodniczący podzespołu ds. rolnictwa - jego obrad plenarnych i prac zespołowych. Wówczas też rozwijał kontakty ze Strzelnem i jego mieszkańcami. 
    
W latach 1989-1991 piastował stanowisko marszałka Senatu RP I kadencji, a w latach 1991-1992 ministra edukacji narodowej w rządzie Jana Olszewskiego.
    Po zakończeniu obrad „Okrągłego Stołu” grupa inicjatywna, w osobach ówczesnych wiceprzewodniczących Rady Narodowej MiG Strzelno: dr. Ryszarda Cyba, Krystyny Trzeckiej i ks. Alojzego Święciochowskiego, proboszcza parafii św. Trójcy w Strzelnie, przy pełnym poparciu większości radnych, a szczególnie Feliksa Dobrzyńskiego, Adama Franczaka, Zbyszka Noska oraz prezesa TMMS Kazimierza Chudzińskiego wystąpiła z wnioskiem o nadanie prof. Andrzejowi Stelmachowskiemu tytułu: „Honorowego Obywatela Miasta Strzelna”. Przyjętą 11 października 1989 r. uchwałę wykonano podczas październikowej [12.10.1989 r.] uroczystości otwarcia Prymasowskiego Uniwersytetu Ludowego w Strzelnie [PULS-u]. Uroczystego wręczenia aktu prof. Andrzejowi Stelmachowskiemu dokonali w obecności prymasa kard. Józefa Glempa, licznie zgromadzonego duchowieństwa, obywatelstwa i rolników: R. Cyba i K. Trzecka. Natomiast uroczystego odczytania jego treści dokonał ówczesny przewodniczący Franciszek Rosiński. Na uroczystości w sali katechetyczno-wykładowej PULS-u zgromadziła się liczna grupa strzelnian – działaczy różnych struktur „Solidarności”, którzy przez szereg lat znajdowali się w bliskim kontakcie z Profesorem. Ciosem dla wszystkich były wydarzenia 1999 r. Wówczas podczas swojej bytności w Strzelnie z okazji 10-lecia PULS-u ten znakomity obywatel naszego miasta próbował wysondować wśród działaczy echa nie przyznania tytułu honorowego obywatela miasta papieżowi Janowi Pawłowi II. Wówczas też powiedział mi w rozmowie prywatnej, że z przykrością, smutkiem i bólem przyjął nieprzemyślaną i nie wypracowaną decyzję radnych. Niebawem, wspólnie z ks. biskupem Stanisławem Gądeckim, zrzekła się tytułu. 
     Andrzej Stelmachowski już od dziecięcych lat związany był z naszym miastem. W pobliskiej podmiejskiej posiadłości, Zofijówce, mieszkały jego ciotki, niezwykle dystyngowane panie. Ten niewielki mająteczek, pobliskie lasy miradzkie, jeziora: Łąkie i Przyjezierze stały się miejscem jego młodzieńczych wypadów wakacyjno-światecznych. Często tu bywał jako młody pracownik naukowy. Często opowiadała mi o nim pani Rzetelna z Ziemowit, która pracowała u pań Stelmachowskich. Wspominał go w swoich listach wujek Marian Strzelecki, rodowity strzelnianin z Sarzyny. Sam osobiście miałem przyjemność rozmawiać z zacnym Panem Profesorem podczas jego bytności w Strzelnie. Feliks Dobrzyński popierając wniosek o uhonorowanie Profesora tytułem obywatelskim naszego miasta powiedział: „Znam osobiście Profesora od dawien dawna, jest to niezwykle zacna i zasłużona postać, której to w pierwszej kolejności należy się ten tytuł”.

Od lewej: dr Ryszard Cyba, Krystyna Trzecka, prof. Andrzej Stelmachowski podczas wręczania tytułu Honorowego Obywatela Miasta Strzelna [fot arch. UM].


    Już w 1852 r. w nowo wybudowanej szkole katolickiej w Strzelnie uczył jeden z przodków Profesora, Piotr Stelmachowski. Stelmachowscy swoje groby mają na strzeleńskiej nekropolii. Tu spoczywa m.in.: Józefa z Oyrzanowskich Stelmachowska [1810-1868], Stefania z Stelmachowskich Malak [1876-1965], żona Andrzeja i córka Ksawerego i Ludwiki z Hundtów Stelmachowskich. To do niej przyjeżdżał na wakacje młody Andrzej i tu przez wiele tygodni bawił.

Prof. Andrzej Stelmachowski podczas pobytu w Strzelnie – 12.10.1989 r. [fot. arch. MP.]


    Wspominając profesora wypada zaznaczyć, iż był autorem rozdziału: „Tajemnice kościoła św. Prokopa w Strzelnie” zawartego w książce „Ocalić od przeszłości. Studia ofiarowane profesorowi Ryszardowi Brykowskiemu” [Instytut Sztuki PAN, 2003]. W pracy tej prof. Stelmachowski wysuwał nową hipotezę co do datowania kościołów w Strzelnie. Spotykając się ze strzelnianami często powtarzał Długoszowską anegdotę o Piotrze Włostowicu i jego myśliwskiej przygodzie pod Strzelnem. 
    
Od lutego 1990 do 11 maja 2008 r. prof. Stelmachowski był prezesem Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" w Warszawie.
    
W marcu 2007 roku został doradcą prezydenta Lecha Kaczyńskiego ds. Polonii.
    
Odszedł wielki Polak, którego korzenie, gdzieś tu, po prastare kujawskie Strzelno sięgają.

                                                                                                                                                                                                                  Prezes TMMS-Marian Przybylski




 

Redaktor:

Piotr Łuczak

Ilość wyświetleń:

3456

Źródło:

Marian Przybylski

Ostatnia zmiana:

2009-04-16 07:27:17

Utworzony:

2009-04-08 11:26:31

Historia zmian


Sputnik Software